EA Sports wypuściło kolejną coroczną symulację Super Bowl, w której „Seattle” pokonało „New England” wynikiem 23:20, a najbardziej wartościowym zawodnikiem (MVP) został Sam Darnold. Takie mecze prognostyczne od dawna działają jako medialny rytuał i jako reklama flagowej serii Madden, ale tym razem pretekst medialny szybko przeszedł w dyskusję o stanie nie tylko samej franczyzy, lecz także symulatorów sportowych jako całości.
Pretekst okazał się wygodny ze względu na kontrast między dużą ekspozycją a wąskim rynkiem. Paradoks brzmi tak: konkurencja jest potrzebna wszystkim, ponieważ popycha do ryzyka i ulepszeń, ale pojawienie się silnego rywala zwykle wymaga serii prób i błędów. Większość nowych wydań na drodze do jednego udanego konkurenta okazuje się przeciętna albo słaba, a odbiorcy rzadko są gotowi płacić za takie próby pieniędzmi i czasem.
U autora pierwotnej analizy stosunek do gatunku pozostaje ambiwalentny. Nadal regularnie kupuje MLB The Show, a także od czasu do czasu bierze świeże Madden i NBA 2K, ale opisuje obecne gry sportowe jako cień dawnej formy na tle monopolizacji i zawężania wyboru.
W dużym północnoamerykańskim segmencie konsolowych symulacji sportowych ukształtowała się niemal obowiązkowa piątka serii. W każdej z pięciu głównych dyscyplin sportu utrwalił się jeden flagowiec, który wyznacza standard kategorii „symulacja”, czyli gry dążącej do jak najwierniejszego odwzorowywania zasad i logiki prawdziwego sportu.
Obecny układ wygląda tak:
Przyczyny takiego kurczenia się rynku wynikają nie tylko z gustów odbiorców, ale i z ekonomii licencji. Prawa do lig, klubów i zawodników czynią oficjalny produkt drogim, a umowy na wyłączność potrafią zamykać drzwi konkurencji, jak stało się po umowie z 2004 roku, która faktycznie wyeliminowała NFL 2K z wyścigu o status oficjalnej gry.
Na tę bazę nakłada się wzrost kosztów produkcji i marketingu. Serie drugiego szeregu sprzedawały się gorzej, ich budżety stawały się niewystarczające do skoku technologicznego i jedna po drugiej znikały z rynku, pozostawiając flagowcowi rolę jedynej ekspozycji gatunku.
Zależność jest prosta: gdy nie ma rywala, spada presja, która zmusza do eksperymentowania. W takich warunkach twórca częściej umacnia znaną formułę i przenosi środek ciężkości na monetyzację, a nie na nowe mechaniki i nieoczekiwane decyzje projektowe.
Tę samą myśl regularnie powtarzają autorzy analiz wideo i esejów o współczesnym gamingu sportowym. Zwykle mówią o stagnacji, o minimalnych zmianach od wydania do wydania i o tym, że motywacja do ulepszania ustępuje miejsca poszukiwaniu nowych sposobów utrzymywania wypłacalnej publiczności, ale takie reakcje są raczej ilustracją danych niż ich zastępstwem.
Realia są takie, że gry sportowe stają się coraz mniej popularne. Gracze nowego pokolenia preferują takie społeczne „miejscówki”, jak Roblox i Fortnite. Te projekty pozwalają grać w gry sportowe ze swoimi znajomymi, co jest znacznie bliższe zoomersom (pokoleniu Z) i przedstawicielom pokolenia Alfa.
Konkurencję symulacjom sportowym stanowią też gry arcade i gry hazardowe. Jednak te rozrywki dotyczą już bardziej dorosłych graczy. Rozrywki w kasynach online przyciągają możliwością krótkich sesji i dodatkowymi zachętami, takimi jak bonusy bez depozytu i darmowe spiny. I z każdym rokiem takie bonusy promocyjne stają się coraz bardziej powszechne.
Aby to zrozumieć, sięgnęliśmy po dane serwisów informacyjnych o iGamingu z czołówki wyników wyszukiwania i dowiedzieliśmy się, że darmowe spiny są jednym z najpopularniejszych narzędzi pozyskiwania graczy. Autorzy serwisu darmowe-obroty.pl zauważają, że darmowe spiny są postrzegane przez graczy jako możliwość spróbowania gier hazardowych, nie ryzykując własnych środków.
I podczas gdy gry hazardowe coraz częściej przyciągają quasi-darmowymi możliwościami, symulacje sportowe są coraz bardziej nastawione na maksymalizację monetyzacji. Taka dość agresywna polityka może odstraszyć nawet wypłacalnych graczy, jednak twórcy i tak nie zmieniają swojej strategii.
Dla ilościowej weryfikacji porównuje się średnie oceny w serwisie Metacritic dla serii flagowych sprzed momentu, gdy przestawał istnieć dla nich znaczący konkurent, i po nim. W zestawieniu uwzględniono Madden, The Show, NBA 2K, NHL i FIFA, obecnie EA Sports FC, czyli dokładnie te franczyzy, które utrzymują segment symulacyjny.
Obraz jest dość równy. Średnio te serie spadały z 87,6 punktu na dwa lata przed zniknięciem konkurenta do 81,8 punktu w pierwszym roku bez rywala, a następnie notowały spadek do 75,5 punktu po 11 latach, co odpowiada spadkowi o około 14%. Różnice między konkretnymi franczyzami pozostają, ale ogólny wzorzec powtarza się na tyle często, że nie da się tego zrzucić na przypadek.
Na tle obecnej koncentracji łatwo przypomina się epoka, gdy gier było więcej, a wybór wydawał się szerszy. Wtedy na półkach jednocześnie stały różne baseballowe, koszykarskie i futbolowe pudełka, a różnorodność była postrzegana jako oznaka zdrowia gatunku.
Z tym wiąże się popularny mit o „złotym wieku”, jakoby wiele serii było żywotnych, a gatunek „zepsuły” głównie licencje i nieuczciwe praktyki. Autor analizy, który pamięta czasy PlayStation 2, opisuje drugą stronę wspomnień: znaczna część tytułów alternatywnych była przeciętna i często ustępowała liderom pod względem wygody i jakości wykonania.
Przykłady konkurentów zwykle ograniczały się do kilku zauważalnych linii:
Po rozkładzie ocen pojawia się doprecyzowanie: masowa konkurencja była często nominalna. W praktyce niemal w każdej dyscyplinie sportu wyróżniał się co najwyżej jeden pełnoprawny rywal, który albo nie wytrzymywał rachunku kosztów i sprzedaży, albo ustępował jakością i tracił odbiorców.
Jednocześnie to właśnie nowe próby czasem przynosiły mechaniki, które potem stawały się standardem. Jako historyczny przykład przywołuje się serię koszykarską, w której NBA Live w 2002 roku spopularyzowało sterowanie prawym drążkiem, po czym podobne rozwiązania zaczęły pojawiać się w całym gatunku.
Z tej logiki wynika główne pytanie, które niezręcznie zadać na głos, ale trudno zignorować: czy odbiorcy, w tym sam autor analizy, są gotowi znów płacić za długi ciąg kontrowersyjnych wydań w imię rzadkiego pojawienia się konkurenta, zdolnego zmusić flagowce do tego, by naprawdę się zmieniały?